PHỎNG VẤN GƯƠNG MẶT ĐIỂN HÌNH
Mr. Lê Viết Hải
Chairman & CEO of Hoa Binh Corporation

Điều quan trọng nhất đối với mọi người là suy nghĩ một cách nghiêm túc về định hướng của họ.

Thử thách chính là đầu tiên mình phải hiểu được chính mình, những tham vọng, lợi thế mà mình có và những cơ hội của mình.

Bạn cần phải suy nghĩ thật kỹ về chính bản thân mình, cố gắng biết và hiểu về bản thân, tính cách của mình. Việc bạn tìm hiểu bản thân mình thông qua cách nhìn của người khác cũng rất quan trọng, ví dụ như các giáo viên hay bạn bè có thể đánh giá những hành động của bạn và cho bạn lời khuyên. Chỉ khi bạn đã biết và hiểu rõ về bản thân mình thì sau đó bạn có thể tìm cho mình một công việc tốt và thỏa mãn những khát vọng của mình. Ví dụ khi bạn còn đang đi học, bạn có thể phát hiện ra những môn mà bạn có thể học nó một cách dễ dàng. Bản thân tôi nhận thấy rằng môn toán đối với tôi học rất dễ, những môn cần đến việc học thuộc lòng thì tôi học không tốt bằng. Môn học mà tôi yêu thích rất nhiều đó là môn hình học. Tôi học môn này khá dễ dàng và tôi là thành viên duy nhất trong lớp giành được điểm cao nhất cho môn này. Vì thế, nhìn chung, tôi muốn nói rằng, tập trung vào những điều bạn có thể làm tốt và cố gắng phát triển chúng thay vì cố gắng phát triển những thứ khác mà bạn không hề giỏi.

Thương nhân trước hết phải là những người lãnh đạo rồi mới đến là người quản lý. Một trong những thách thức lớn của người lãnh đạo là gây ảnh hưởng đến mọi người như thế nào để họ đi đúng hướng và khiến cho họ phát hiện ra những thế mạnh của mình và hỗ trợ họ phát triển bản thân theo đúng hướng. Tôi đã học được từ một quyển sách của Dale Carnegie: “Làm sao để thu phục được bạn bè và gây ảnh hưởng đến người khác”. Tôi đã đọc quyển sách này khi tôi học trung học và đã bị cuốn hút bởi nó. Tôi có thể giới thiệu quyển sách này đến cho bất kỳ ai muốn trở nên thành công.

Bạn không thể tự mình tạo nên thành công được, bạn phải làm điều đó cùng với rất nhiều người, làm việc cùng nhau để tạo ảnh hưởng cho những người khác. Tôi đã và đang học hỏi từ những người xung quanh mình, các đối tác, khách hàng, đồng nghiệp, nhân viên và không thể bỏ qua được đó chính là ba mẹ tôi.

Ba mẹ tôi là một tấm gương lớn cho tôi và cũng đã dạy tôi rất nhiều bài học giá trị về làm sao để sống và kinh doanh. Ba mẹ tôi là những người rất dũng cảm. Khi ba mẹ tôi đã già (ba tôi 47 tuổi và mẹ tôi 45 tuổi), họ quyết định mang cả gia đình (họ có 11 người con) từ Huế vào Sài Gòn (khoảng năm 1972) và ở đó họ bắt đầu lại mọi thứ từ đầu. Chúng tôi đến Sài Gòn dường như chẳng đem theo thứ gì ngoài hai bàn tay trắng. Ba tôi đã từng là hiệu trưởng của một trường trung học ở Huế, và với công việc đó, ông đã có thể chăm sóc cho cả gia đình ở Huế. Khi chúng tôi đến sống ở Sài Gòn, ba và mẹ tôi đã phải làm việc rất vất vả. Họ làm đủ mọi công việc khác nhau chỉ để gia đình có thể vượt qua giai đoạn khó khăn. Tại thời điểm đó, chúng tôi sống trong một căn nhà với diện tích của nó chỉ bằng một nửa phòng họp này. Để tạo thêm khoảng không, chúng tôi xây thêm một cái gác lửng, nhưng vì trần nhà không đủ cao, trên gác lửng, chúng tôi không thể đứng thẳng lưng được.Công việc kinh doanh mà bố mẹ tôi làm quả thực không hề dễ dàng.Sau 5 năm sống ở Tp.HCM, bố mẹ bắt đầu làm bánh chưng, bánh in và mứt dùng để bán ra thị trường vào dịp Tết. Việc này rất khó khăn và tạo nhiều sự căng thẳng bởi vì người ta chỉ thường mua những loại bánh này trước Tết khoảng 2-3 tuần. Chúng tôi đã làm rất nhiều bánh và cất giữ trong kho, không biết chắc rằng chúng tôi sẽ bán được khoảng bao nhiêu. Thậm chí chúng tôi cũng chẳng biết là liệu tiền bánh bánh thu được có đủ để trả cho những khoản tiền mà chúng tôi vay mượn từ bạn bè thân thiết để làm việc này hay không. Vì thế chúng tôi thực sự lo lắng rất nhiều. Đôi khi đã rất cận Tết mà chúng tôi vẫn còn tồn rất nhiều bánh, điều này thực sự làm chúng tôi rất lo lắng rằng liệu nhà mình sẽ có thể bán hết chúng hay không.

May mắn thay, bố mẹ tôi biết rất rõ về thị trường và có thể khiến cho người khác mua bánh của mình.

Bọn trẻ chúng tôi cũng phải giúp đỡ bố mẹ trong việc kinh doanh, vì thế hằng ngày sau khi đi học về, chúng tôi cũng bắt đầu phụ giúp công việc, đôi khi phải làm việc đến tận 12 giờ đêm. Lúc đó, tôi mới khoảng 10 – 12 tuổi.

Những gì mà tôi đã học được trong khoảng thời gian đó là chúng ta phải làm việc rất vất vả để có thể sống sót. Tôi cũng học được rằng phải luôn luông tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ của mình và đảm bảo nó thật sự tốt và đẹp, chúng có giá trị gia tăng và phải khác biệt. Chúng ta phải tin tưởng vào bản thân mình và tin vào công việc của mình, bằng không sẽ chẳng thể thao làm tốt công việc được. Chúng ta phải tự tin rằng mình có thể tạo ra những sản phẩm tốt cho mọi người.Và chỉ khi đó thì chúng ta mới có thể thành công.

Theo tôi những nhân tố thành công để làm tốt công việc là:

  • Chọn đúng cách
  • Chọn đúng hướng, biết được mình làm tốt ở những điểm nào và phát triển những kỹ năng đó thông qua học hỏi.
  • Có thái độ đúng

Thậm chí dù đây không phải là một châm ngôn mới, chúng ta cũng không nên quên rằng thái độ là yếu tố quan trong nhất. Với một thái độ đúng, tôi có ý nói rằng:

  • Phải trung thực
  • Yêu công việc của mình
  • Hướng đến chất lượng tốt nhất và cao nhất, vận chuyển nhanh nhất, các sản phẩm đẹp nhất.v.v..
  • Đặt mọi ý tưởng và suy nghĩ của mình vào trong công việc, nghĩ làm thế nào để người sử dụng vui thích khi họ sử dụng sản phẩm của mình.
  • Có gắng không ngừng phát triển bản thân, kỹ năng cũng như kiến thức của mình

Quan trọng là tập trung vào những việc mà bạn có thể thay đổi, không phải những việc mà bạn không thể thay đổi. Hỏi chính bản thân mình câu hỏi là mình có thể làm vì và tập trung vào điều đó.

Về việc tạo ra những sai lầm

Nếu con người phạm lỗi bởi vì họ không biết, chúng ta có thể chấp nhận điều này và nên giúp đỡ họ tìm ra cách đúng để làm điều đó.Nếu họ cố ý phạm lỗi, chúng ta không thể chấp nhận điều này. Đôi khi con người không theo đúng các nguyên tắc, quy trình và gây ra nhiều sai sót vì thế chúng ta phải mất rất nhiều thời gian để sửa chữa.

Trong công ty chúng ta, khi nhân viên phạm lỗi dẫn đến việc làm cho chi phí tăng cao hơn, chúng ta chỉ thanh toán những khoản chi phí đó khi chúng ta biết; ai chịu trách nhiệm về lỗi này; việc gì đã xảy ra và làm thế nào chúng ta có thể đảm bảo rằng sự việc này sẽ không tái phạm trong tương lai. Chúng ta phải tìm hiểu kỹ những sai lầm này và không thể chấp nhận sai lầm đó tái phạm thêm lần nữa.

Phải khiêm tốn

Chúng ta phải khiêm tốn và học hỏi từ mọi người mỗi ngày. Mọi thứ hầu như đã được thực hiện sẳn sang, đã được tạo ra sẵn, kiến thức đã ở đó nhưng chúng ta phải mở đầu ra để đến với nó

Sử dụng trực giác của mình

Chúng ta có thể vận dụng suy nghĩ lô-gic chúng ta đã học trong toán học vào trong cuộc sống của mình để tìm ra điều gì đúng và điều gì sai. Nhưng chúng ta cũng nên sử dụng cảm giác và trực giác của mình. Mọi người đều có trực giác, theo tôi, đó là thứ bẩm sinh, nhưng bạn phải biết rằng bạn có nó và học cách vận dụng nó. Hầu hết mọi người chỉ ứng dụng cái suy nghĩ lô-gic mà không hề sử dụng trực giác của mình dẫu rằng họ có nó.

Ví dụ, khi tôi buộc phải chọn tên cho công ty này, chúng tôi đã đưa ra rất nhiều sự lựa chọn và Hòa Bình đã cho tôi một cảm giác rất tốt. (theo cùng cách này, con trai tôi cũng có cùng tên như vậy.)

Bởi vì chúng tôi đã từng có chiến tranh tại Việt Nam, chúng tôi yêu chuộng hòa bình và chúng tôi cũng biết là hòa bình có giá trị như thế nào. Vì thế, tại thời điểm đó, tôi đã chọn cái tên này dựa trên cảm nhận của mình.

Sau nhiều năm, tôi cũng có thể hiểu một cách hợp lý rằng đây là một cái tên tốt. Chiến tranh nghĩa là gây tổn thất và phá hủy mọi thứ, trong Hòa Bình, chúng tôi đang xây dựng. Chiến tranh là phá hủy, hòa binh là xây dựng, đó chính là sự hợp lý và lô-gic. Vì thế, đầu tiên, theo trực giác, chúng tôi cảm thấy cái tên Hòa Bình rất tốt, giờ đây, sau rất nhiều năm, trong suy nghĩ, chúng tôi nhận ra rằng đây quả thực là một cái tên tốt.

Đôi khi ở công ty Hòa Bình, chúng tôi cảm thấy không tốt khi hợp tác làm việc với một khách hàng nào đó. Chỉ bởi vì cảm giác này, đôi khi chúng tôi từ chối một số dự án. Vì thế trong khi làm việc với khách hàng, chúng tôi không chỉ nhìn vào các báo cáo tài chính, báo cáo kinh doanh v.vv… của họ mà còn lắng nghe cảm nhận của mình. Tôi trao đổi cảm nhận của mình với các đồng nghiệp và nếu chúng tôi không có cảm giác tốt, chúng tôi sẽ không tiến hành công việc đó dù rằng theo như quan điểm của lý trí, mọi việc dường như rất tốt.

Mặt khác, một số khách hàng không quá mạnh về tài chính, nhưng khi chúng tôi có cảm nhận tốt về những khách này, chúng tôi đồng ý thực hiện dự án của họ và đồng thời giúp những người đó thành công.

Cảm hứng

Khi tôi còn nhỏ, gia đình tôi rất nghèo vì vậy tôi biết được cuộc sống khó khăn như thế nào đối với những người nghèo. Tôi không thể giải quyết vấn đề về sự nghèo khó nhưng những gì tôi có thể làm cùng với Hòa Bình là tạo ra cho mọi người một cơ hôi để làm việc cùng chúng tôi vì thế họ có thể phát triển sự nghiệp của mình và có một cuộc sống tốt. Tôi rất hạnh phúc vì công ty của chúng tôi có thể giúp đỡ mọi người về mặt công ăn việc làm. Tôi cảm thấy rằng chúng tôi phải giúp đỡ mọi người để phát triển sự nghiệp của họ đồng thời phát triển xã hội. Chúng tôi nên tập trung vào những gì chúng tôi có thể làm, phần nào trong đó chúng tôi có thể tạo ra sự khác biệt và phần nào chúng tôi có thể gây ảnh hưởng

Có một câu nói của Việt Nam: “Một cánh én không làm nên mùa xuân”. Nó đã nói lên ý nghĩa và giá trị của hoạt động nhóm. Một người không thể làm mọi thứ thậm chí nếu anh ta đã làm việc rất vất vả. Chúng ta cần làm việc cùng nhau và xây dựng phần mà chúng ta có thể làm. Nhưng điều ngày không phải là phủ nhận giá trị của một cánh chim én, đặc biệt với nhân loại. Và vì thế, hãy cố gắng với một chút thiện chí của một người để tạo nên một cánh én, mang đến cảm nhận về mùa xuân cho những người xung quanh mình.

Ba mẹ tôi luôn dạy tôi phải làm điều tốt cho xã hội, không chỉ cho riêng bạn, gia đình bạn nhưng cho tất cả mọi người nói chung. Chúng tôi luôn luôn ghi nhớ điều đó trong tâm trí.

(Thực hiện phỏng vấn: Jos Langens)